Waarom vriest het in januari het hardst, terwijl de kortste dag in december valt?
Waarom vriest het in januari het hardst?
De kortste dag van het jaar valt rond 21 december. Dan schijnt de zon het kortst van het hele jaar. En toch komt de strengste vorst meestal pas in januari. Hoe kan dat?
In de winter schijnt de zon weinig
In de winter staat de zon laag boven de horizon, schijnt ze schuin en maar een paar uur per dag. De grond krijgt daardoor veel minder warmte dan in de zomer.
Warmte komt en gaat
Overdag krijgt de grond warmte van de zon en tegelijk verliest hij die steeds, dag en nacht: alles wat warm is, geeft warmte af, en hoe warmer, hoe meer. Gaat er meer warmte weg dan er binnenkomt, dan koelt de grond af.
De grond is als een grote pan
Grond en vooral water houden veel warmte vast en geven die langzaam af, zoals een pan soep die nog lang warm blijft nadat je het fornuis hebt uitgezet. Daarom koelt de grond maar geleidelijk af en warmt hij ook geleidelijk op. De zee houdt nog meer warmte vast, dus aan zee is het vaak pas in februari het koudst.
Na de kortste dag
Na 21 december krijgt de grond elke dag iets meer warmte van de zon. Maar hij koelt langzaam af, dus nog een paar weken verliest hij meer dan hij krijgt. Daarom koelt hij verder af, en de koudste dagen komen pas rond half januari.
In de zomer gaat het net zo
De langste dag valt rond 21 juni, maar het heetst is het meestal in juli en begin augustus. Nog een tijdje na de langste dag krijgt de grond namelijk meer warmte dan hij verliest.
Controleer het zelf
Hetzelfde gebeurt binnen één dag. In de zomer staat de zon rond één uur ’s middags het hoogst, maar het warmst is het meestal pas rond drie of vier uur, en het koudst net na zonsopkomst. Kijk in een weerapp naar de temperatuurgrafiek per uur.
Dus waarom vriest het in januari het hardst?
Of het afkoelt, hangt er niet van af hoeveel warmte de zon op dat moment geeft, maar of er meer warmte weggaat dan binnenkomt. De grond koelt langzaam af, dus na de kortste dag verliest hij nog wekenlang meer dan hij krijgt. Daarom vriest het pas in januari het hardst.