Γυρίζει το νερό ανάποδα στο νότιο ημισφαίριο;
Γυρίζει το νερό ανάποδα στον νότο;
Λένε ότι στην Αυστραλία το νερό του νιπτήρα φεύγει σε δίνη που γυρίζει ανάποδα από ό,τι σε εμάς, στην Ευρώπη. Υποτίθεται ότι φταίει η περιστροφή της Γης. Υπάρχει κάτι αληθινό σε αυτό;
Ο ισημερινός τρέχει πιο γρήγορα απ’ όλα
Η Γη γυρίζει μία φορά τη μέρα, οπότε ένα σημείο του ισημερινού διανύει σε μια μέρα όλη την περιφέρειά της: τρέχει ανατολικά με περίπου 1.670 km/h. Η Κεντρική Ευρώπη είναι πιο κοντά στον πόλο και ο κύκλος της μικρότερος, μόνο γύρω στα 1.100 km/h. Στον πόλο το έδαφος απλώς γυρίζει επί τόπου.
Ό,τι πηγαίνει προς τον πόλο εκτρέπεται
Αν στον ισημερινό ρίξεις με κανόνι προς τα βόρεια, η οβίδα παίρνει μαζί της τη γρήγορη κίνηση προς τα ανατολικά. Όμως προς τον πόλο το έδαφος από κάτω της κινείται όλο και πιο αργά, οπότε η οβίδα το προσπερνά και στρίβει προς τα δεξιά, αν κοιτάς προς την κατεύθυνση της πτήσης. Στο βόρειο ημισφαίριο στρίβει δεξιά και η κίνηση προς άλλες κατευθύνσεις, στο νότιο ημισφαίριο όλα στρίβουν αριστερά.
Οι τυφώνες όντως γυρίζουν ανάποδα
Στο κέντρο ενός τυφώνα η πίεση είναι χαμηλή, οπότε τραβιέται προς τα μέσα αέρας από εκατοντάδες χιλιόμετρα γύρω. Τα ρεύματα από τον νότο και από τον βορρά στρίβουν στον δρόμο προς τα δεξιά, έτσι όλη η δίνη γυρίζει αριστερόστροφα. Στο νότιο ημισφαίριο συμβαίνει το αντίθετο, και οι τυφώνες γυρίζουν δεξιόστροφα.
Ο νιπτήρας είναι πολύ μικρός γι’ αυτό
Η εκτροπή όμως είναι τόσο ασθενής που φαίνεται μόνο όταν η κίνηση έχει αρκετό χρόνο και τίποτα άλλο δεν κινεί το νερό περισσότερο. Το νερό του νιπτήρα αδειάζει σε λίγα δευτερόλεπτα. Πολύ περισσότερο το στροβιλίζουν το σχήμα του νιπτήρα και η κίνηση που έμεινε από το γέμισμα.
Γίνεται, αλλά με μεγάλη υπομονή
Το 1962 ο Άσερ Σαπίρο στο MIT κοντά στη Βοστόνη γέμισε μια στρογγυλή δεξαμενή πλάτους σχεδόν δύο μέτρων και άφησε το νερό να ηρεμήσει μια μέρα. Το νερό περιστρέφεται ανεπαίσθητα μαζί με τη Γη, και όταν μετά το άδειαζε αργά για είκοσι λεπτά, η περιστροφή γύρω από το στόμιο δυνάμωσε, όπως σε μια πατινέρ που μαζεύει τα χέρια της. Η δίνη γύριζε κάθε φορά αριστερόστροφα, και τρία χρόνια αργότερα το ίδιο πείραμα στο Σίδνεϊ έδωσε την αντίθετη δίνη.
Το κόλπο στον ισημερινό
Στην Κένυα ή στο Εκουαδόρ δείχνουν στους τουρίστες μια λεκάνη όπου το νερό λίγα βήματα βόρεια από τον ισημερινό γυρίζει προς τη μία μεριά και λίγα βήματα νότια προς την άλλη. Είναι κόλπο: ο ξεναγός ρίχνει το νερό ή στρίβει τη λεκάνη έτσι ώστε το νερό να γυρίσει όπως θέλει εκείνος. Επιπλέον, ακριβώς στον ισημερινό η εκτροπή είναι μηδενική.
Έλεγξέ το κι εσύ
Γέμισε τον νιπτήρα, άφησε το νερό να ηρεμήσει λίγο και μετά στριφογύρισέ το απαλά με το δάχτυλο προς μία μεριά. Όταν βγάλεις την τάπα, η δίνη θα γυρίσει προς τα εκεί που την έστειλες. Δοκίμασε και ανάποδα: το δάχτυλό σου μετράει περισσότερο από το ημισφαίριο.
Λοιπόν, γυρίζει ανάποδα;
Η περιστροφή της Γης εκτρέπει ό,τι κινείται πάνω της, αλλά πολύ ασθενώς. Οι τυφώνες είναι τεράστιοι και γυρίζουν για μέρες, οπότε έχουν σε κάθε ημισφαίριο άλλη φορά. Τη δίνη του νιπτήρα την καθορίζουν το σχήμα του και ο τρόπος που γέμισε, και την εκτροπή από την περιστροφή της Γης τη δείχνει μόνο μια μεγάλη δεξαμενή που έμεινε μια μέρα ακίνητη.